Hoe kies je een dampkap?
In een keuken is een dampkap onmisbaar. Maar hoe kies je het correcte toestel dat in jouw ruimte past? Ga je voor een traditionele plafonddampkap, een ingewerkte dampkap of een recirculatiedampkap? In dit artikel helpen we je op weg.
Afvoer of circulatie?
Een eerste bedenking die je moet maken bij het kiezen van een nieuwe dampkap: kies je voor een traditionele dampkap of een recirculatiedampkap?
Luchtafvoer
Bij dampkappen met een externe afvoer - traditionele dampkappen dus - wordt de kooklucht naar buiten geleid via een doorvoer naar het dak of een muur toe. Het uiteinde van de afvoer wordt afgesloten langs buiten met een rooster.
Voor een goede werking, en om geluidshinder zoveel mogelijk te vermijden, zorg je er ook voor dat het externe afvoerkanaal in orde is. Het is belangrijk dat de af te voeren lucht zo min mogelijk weerstand kent. Dat doe je door in die afvoer de bochten zo zacht mogelijk te maken.
Je kiest verder ook best een dampkap met dezelfde afvoerdiameter als die van de afvoerbuis. Verder voorzie je ook voldoende luchttoevoer. Daarvoor is een open raam of deur al voldoende, maar de meeste moderne ramen zijn reeds uitgerust met ventilatieroosters die je hiervoor kan gebruiken.
Luchtcirculatie
Een recirculatiedampkap blaast de afgezogen lucht na filtratie terug de keuken in. Een vetfilter vangt vetdeeltjes op; een geurfilter, meestal met actieve kool, vermindert kookgeuren. Kookvocht blijft in de ruimte en moet via ventilatie worden afgevoerd.
Reinig de vetfilter regelmatig. Hoe vaak je de koolstoffilter moet vervangen, hangt af van het type en je kookgedrag. Sommige filters zijn na 6 tot 12 maanden aan vervanging toe, andere gaan meerdere jaren mee. Bepaalde uitvoeringen kun je tussentijds regenereren.
Er bestaan ook plasmafilters. Sommige fabrikanten vermelden een levensduur van tien tot vijftien jaar en een werking tegen micro-organismen. Die prestaties en levensduur zijn productgebonden en afhankelijk van de gebruiksvoorwaarden.
Wat kies je wanneer?
Zit je met een nieuwbouw of een ingrijpende energetische renovatie? Dan voorzie je naar alle waarschijnlijkheid een mechanisch ventilatiesysteem. In dat geval is een traditionele dampkap doorgaans minder evident, en kies je beter voor een recirculatiekap.
Een traditionele dampkap in combinatie met een mechanisch ventilatiesysteem zorgt namelijk voor onderdruk bij gebruik, omdat een dampkap intensiever lucht afvoert dan een ventilatiesysteem. Er zal dus meer koude lucht worden binnengezogen tijdens het gebruik. Dat is zeker in koudere periodes niet ideaal, want die koude lucht moet immers bijverwarmd worden, wat zorgt voor een hoger energieverbruik.
In een luchtdichte woning, zeker met balansventilatie, is recirculatie vaak een praktische keuze die warmteverlies door de dampkap beperkt. Overigens zit je met een dergelijke afzuigkap niet met luchtlekken in je bouwschil. Zorg wel voor voldoende vochtafvoer en verhoog zo nodig de ventilatiestand tijdens en na het koken.
In een oudere woning die (nog) niet luchtdicht is en waar (nog) geen mechanische ventilatie is, kun je een versleten, oude traditionele dampkap beter vervangen door een nieuwe traditionele dampkap.
Het debiet
Het debiet van een dampkap wordt uitgedrukt in m³/uur en geeft aan hoeveel lucht het toestel per uur verplaatst. Bij buitenafvoer gaat die lucht naar buiten; bij recirculatie wordt ze gefilterd en teruggeblazen. Een dampkap is meestal uitgerust met verschillende standen. Het aangegeven debiet van de dampkap op de verpakking is altijd de hoogste stand.
De benodigde capaciteit hangt af van de keuken, de kookplaat en je kookgedrag. Ook het type dampkap, de montagehoogte en het afvoerkanaal spelen mee. Als eerste inschatting kun je deze vuistregel gebruiken:
Oppervlakte keuken × hoogte keuken × 10 = indicatief debiet in m³/uur
Een keuken van 15 m² en 2,5 m hoog geeft zo 375 m³/uur. Dit is geen vaste norm. Zeker bij een open keuken laat je de capaciteit het best beoordelen door een specialist.
Vergelijk bij aankoop dezelfde bedrijfsstanden: het maximale debiet in de normale standen verschilt van dat in de tijdelijke booststand. Controleer ook of de waarde voor buitenafvoer of recirculatie geldt.
Bij buitenafvoer zijn een kort kanaal, de juiste diameter en weinig bochten belangrijk. Voorzie ook voldoende luchttoevoer, zodat de afgevoerde lucht vervangen kan worden.
Afmetingen
Naast de afzuigcapaciteit speelt ook de breedte van de dampkap een rol voor een goede afzuiging. Die is afhankelijk van het kookoppervlak eronder, maar er zijn enkele gangbare standaardmaten: 60 cm, 90 cm en 100 cm. Het belangrijkste is dat de dampkap groter is dan het fornuis.
De stelregel is dat de dampkap aan elke kant van het kookoppervlak 15 cm moet uitsteken, omdat damp niet altijd helemaal recht naar boven beweegt.
De ruimte tussen de kookplaat en de dampkap moet minstens 55 cm zijn bij een elektrische, vitrokeramische of inductiekookplaat en 65 cm bij een gaskookplaat. De afstand van een dampkap tot de kookpan mag in elk geval maximaal 80 cm bedragen, wil je niet dat de damp zich in de keuken gaat verspreiden. De gangbare hoogte hiervoor is 65 cm. Let op: hoe hoger je je dampkap plaatst, hoe breder deze zal moeten zijn om alle damp op te vangen.
Wat met vetfilters?
Een dampkap is - samen met een eventuele koolstoffilter - altijd uitgerust met vetfilters. Om een optimale werking te waarborgen moeten deze regelmatig worden onderhouden.
Metaal of kunststof?
Moderne dampkappen hebben meestal herbruikbare filters van aluminium of inox. Veel uitvoeringen mogen in de vaatwasser. Reinig metalen vetfilters ongeveer één keer per maand, vaker als je veel bakt of frituurt. Wegwerpvetfilters vervang je zodra ze duidelijk met vet verzadigd zijn of de verzadigingsindicator verkleurt. Hou daarbij de vervangtermijn van de fabrikant aan.
Bij een recirculatiekap moet je dus ook rekening houden met de koolstoffilter. Die moet je regelmatig vervangen, afhankelijk van het type. In de meeste gevallen is dat om de zes maanden tot jaarlijks.
Hoeveel geluid produceert een dampkap?
Een dampkap maakt geluid, afhankelijk van de gekozen stand. De geluidswaarden vind je op de technische fiche, uitgedrukt in dB(A). Let op het verschil tussen de normale standen en de tijdelijke booststand: die kan bij sommige modellen meer dan 70 dB(A) produceren. Vergelijk toestellen bij een vergelijkbaar debiet en dezelfde werking: buitenafvoer of recirculatie.
Het geluid hangt af van de motor, de geluidsdemping en de installatie. Ook een te smal afvoerkanaal of scherpe bochten kunnen extra geluid veroorzaken. Bij geschikte modellen kun je kiezen voor een motor op afstand, bijvoorbeeld op zolder, aan de gevel of op het dak. Dat beperkt het motorgeluid in de keuken, maar luchtstroming blijft hoorbaar.
De look: soorten dampkappen
Functionaliteit, al goed en wel, maar het oog wil ook wat. De dampkap maakt een belangrijk en vaak groot deel uit van je keukenuitrusting.
Schouwkap
Een schouwkap hangt tegen de muur en is verkrijgbaar in verschillende maten, kleuren en vormen. Het zichtbare schouwgedeelte verbergt het afvoerkanaal en is doorgaans bij de installatie in lengte verstelbaar.
Eilandkap
Boven een kookeiland kun je een eilandkap plaatsen. Die wordt aan het plafond bevestigd en is rondom afgewerkt, omdat je ze van alle kanten ziet. Naast klassieke modellen bestaan er decoratieve uitvoeringen die op een hanglamp lijken.
Plafondunit
Een plafondunit wordt in of tegen het plafond geplaatst, eventueel in een verlaagde ombouw. Zo blijft het zicht boven het kookeiland vrij. Deze toestellen zijn ontworpen voor een grotere afstand tot de kookplaat.
Onderbouwkap
Een onderbouwkap wordt onder een bovenkast gemonteerd. Sommige modellen kun je ook rechtstreeks aan de wand bevestigen. De behuizing blijft zichtbaar onder de kast. Controleer of de breedte en diepte passen bij je keukenmeubels en kookplaat.
Telescopische dampkap
Een telescopische dampkap zit grotendeels in een bovenkast. Tijdens het koken trek je het dampscherm naar voren om het opvangoppervlak te vergroten. Bij sommige modellen schakelt de afzuiging daardoor automatisch in. In gesloten toestand blijft meestal alleen een smalle frontlijst zichtbaar.
Integreerbare en inbouwdampkap
Een klassieke integreerbare dampkap zit achter een meubelfront dat je naar voren openklapt. Een inbouwdampkap of afvoergroep wordt in een bovenkast of decoratieve ombouw verwerkt. Daarbij blijven vooral de onderzijde met de filters en de bediening zichtbaar.
Werkbladafzuiging
Bij werkbladafzuiging worden kookdampen vlak bij de kookplaat afgezogen. Dat kan via een uitschuifbare afzuigtoren naast of achter de kookplaat, of via een vaste opening in een kookplaat met geïntegreerde afzuiging. Niet elk systeem komt dus omhoog.
Voor de motor, filters en eventuele afvoerkanalen is ruimte nodig onder het werkblad. Hoeveel kastruimte verloren gaat, verschilt per installatie. Controleer daarom vooraf de inbouwmaten en de mogelijkheden voor lades.