Wie bouwt, verbouwt of klust, zal al eens mortel, beton of gestabiliseerd zand moeten maken. Hoe de cementverhouding in elkaar zit, zie je in deze Tip.

Cement, zand en water. Als klusser of verbouwer zal je deze grondstoffen nodig hebben om mortel, beton of gestabiliseerd zand aan te maken. Naar gelang het volume ben je soms beter af om het te bestellen bij een betoncentrale, maar bij kleine volumes kan je het perfect zelf maken. In welke verhouding je de grondstoffen dan mengt, zie je nu in deze nieuwe Tip.

Als klusser kan je zeker zelf aan de slag om te metselen. Om de metselspecie of mortel aan te maken, heb je schoon water nodig, zand en cement.
De verhouding daarbij is simpel: 3 delen zand, 1 deel cement en 1 deel water.
Je werkt dus niet in kilo’s, maar in delen. Een emmer of een schop gebruik je dan telkens als maateenheid.
Aan het water kan je ook nog wat hulpstoffen toevoegen, zoals een luchtbelvormer of plastificeerder. Dit maakt de mortel beter verwerkbaar. Als je de afgewerkte mortel even laat staan zonder plastificeerder, zal het water stijgen, en is minder goed verwerkbaar. Gebruik niet meer dan de aanbevolen hoeveelheid plastificeerder, omdat de mortel dan riskeert minder stevig te zijn.

Een vlugge manier om te mengen is met een betonmolen. Schep eerst een drie à viertal scheppen zand op. En dan een schep cement. Ondertussen laat je de molen al draaien, zodat alles al gemengd wordt.
Je voegt eerst wat zand toe omdat het cement erg stofferig is en anders wordt het één grote stofboel als de betonmolen staat te draaien met alleen maar cement erin.
Als je het deel water toevoegt, let je er ook op of het zand zelf al niet wat vochtig is. Opeengehoopt zand dat al een tijdje buiten ligt, is natter dan zand die uit zakjes komt.
Laat de molen dus draaien met een beperkte hoeveelheid water, tot je ziet dat het goed mengt. Voeg het water dus in kleine hoeveelheden toe.
Cement heeft eigenlijk niet veel water nodig om uit te harden. De eerste liter water laat het uitharden, de rest is er eigenlijk bij om de mortel goed verwerkbaar te maken.
Wanneer is de mortel goed gemengd?
Je trekt daarvoor een sleuf in de mortel met je truweel, en als de specie in een buikje blijft staan, dan is het goed. Valt het buikje in, dan is de mortel te slap.
Naast mortel om te metselen, maak je ook cement aan om uit te storten voor een betonplaat als fundering voor bijvoorbeeld een veranda of tuinhuis.
Zelf stortbeton maken doe je met zand, cement, water en keien.
Je rekent opnieuw in delen of volumes, dus niet in kilogram, en de verhouding is als volgt: 1 deel cement, een half deel water, 2 delen zand en 3 delen keien.
Bij grovere keien mat je er wat meer aan toevoegen, bij fijnere keien wat minder.
Voor het zand gebruik je rijnzand, die heeft een grovere korrel.
Let ook op het type van cement. Stel dat je een een fundering wil gieten, dan moet het beton een gepaste druksterkte bekomen. Gebruik dan cement van het type 52,5.
Voor gewone constructiewerken, neem je 42,5. En voor het gieten van een betonplaat is 32,5 voldoende.
Het gieten van een betonplaat vergt wel een groot volume, dus als je geen betonmolen hebt of kan lenen, is huren zeker geen slechte optie. Je draait er makkelijk de specie mee en voert het zo telkens aan met een kruiwagen.
Giet er eerst wat water in en dan de keien. Laat de betonmolen dan al wat draaien. Dan pas volgt het cement, zodat het zich meteen kan vermengen met het water zodat het geen stofferige bedoening wordt. Giet niet alles in één keer uit. Voeg water toe in kleine hoeveelheden. En vergeet het zand, uiteraard niet. Pas wel op met je handen met de draaiende betonmolen bij het toedienen.
Gebruik niet té veel water want dan wordt de beton minder sterk. Je gebruik ook wat minder water als de stenen of het zand al nat zijn.
Het goedje is klaar als het wat licht plastisch is.
Beton gieten met bewapening maar die het moeilijker toelaat om het erin te storten, mag ietwat slapper zijn. Zodat de mortel goed rond de bewapening kan lopen, en overal aansluit zonder luchtbellen. Zo wordt de beton een sterke massa.
Gestabiliseerd zand onder een oprit of terras? Ook dat kan je als doe-het-zelver gerust zelf aanmaken.
De verhouding ligt hier wel wat anders. Je gebruik fijn rijnzand, waarbij je 7 delen zand neemt, op 1 deel cement.
Waarom neem je zo weinig cement? Deze maateenheid zorgt ervoor dat de specie bij uitharden voldoende hard zal zijn, maar tegelijkertijd water zal laten doorsijpelen.
Bij felle zon kan je ook nog vertrager toevoegen, zodat het gestabiliseerd zand de tijd krijgt om uit te harden.
Bij het mengen van het zand met cement voeg je er onder normale omstandigheden geen water aan toe. De vochtigheid van het zand zelf zorgt dat de specie al voldoende verwerkbaar zal zijn. Zit je echter met zeer droog zand, kan je overwegen om wat water toe te voegen.
Wanneer is de specie goed? Als je de stabilisé samendrukt in je hand en alles blijft mooi aan elkaar kleven, zit je goed. Als alles uit elkaar alt, is er onvoldoende water bij. Loopt het water tussen je vingers, dan is er te veel water bij en kan je er nog wat extra zand aan toevoegen.

Mortel maken, een betonplaat gieten of gestabiliseerd zand gebruiken … Het is niet moeilijk, maar onthou wel telkens de juiste verhouding van de bindmiddelen om de juiste sterkte en verwerkbaarheid ervan te bekomen. Bedankt voor het kijken, en tot de volgende aflevering.

Ken jij de juiste cementverhouding?

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal