Tuinieren is niet alleen wroeten met de handen in de aarde, het werk krijg je maar geklaard met gepast gereedschap. Moestuinliefhebber Georges legt uit welk gereedschap er niet mag ontbreken in je tuinhuis.

Man 1
Tuinieren is een mooie hobby, natuurlijk ten minste als je groene vingers hebt, maar vermits jij naar dit programma kijkt, behoor jij zeker tot de groep van de groene vingers. Nu, om te starten met tuinieren heb je een aantal basisgereeschappen nodig, en die gaan we hier nu even uit de doeken doen.

Man 1
Eerst en vooral onze het gereedschap voor de basisbewerking. We hebben ons stuk weiland, een stuk grond dat vol onkruid en planten staat. De spade, klassiek, dus daar gaan we de grond mee omkeren. We kunnen dat doen, ofwel met een spade voor relatief lichte grond, ofwel met de spitvork voor grond die iets zwaarder is. Als die grond al bewerkt is geweest, dan geef ik er de voorkeur aan om de woelvork te gebruiken. De woelvork, of de grelinette, waarmee je de bodemstructuur niet omkeert. Met een spade ga je de grond omkeren. De bacterieën die zuurstof nodig hebben zitten bovenaan, en de anaërobe bacterieën zitten onderaan. Als we met de spade gaan werken, keren we de grond om en gaan we die structuur tijdelijk vernietigen. Met de woelvork heb je dat niet, omdat je dan de grond mooi losmaakt, er zuurstof inbrengt, zonder meer.

Man 1
Dus, we hebben hier ons basisgereedschap, zijnde de spitvork, de spade, en de woelvork. Een opmerkelijk verschil tussen beiden is de steel. De spade heeft een houten steel die we moeten onderhouden want anders zal het hout verweren. Deze heeft een composiet steel, is onderhoudsvrij. Een duidelijk verschil ook in kostprijs, is iets duurder, maar je hebt er geen onderhoud aan. De spitvork is ideaal in kleverige, zware grond omdat die veel minder vlug gaat kleven. Dat heb je met een spade wel. Een spade is geschikt voor zandgrond, maar de spitvork is beter voor de kleverige kleigrond. Als we dan de woelvork, dat is mijn favoriet, eerst en vooral op het gebied van ergonomie. We duwen die met ons lichaamsgewicht de grond in, en gebruiken gewoon de hefboom om de grond open te maken, we schudden een keer, en de aarde valt terug op zijn plaats zonder eigenlijk het te verstoren. Voilà, dat gaat vlot. Op een minimum van tijd heb ik hier al de breedte van twee spadesteken die tegelijk gaan omkeren. Zie je, en dat gaat in de grond alsof het niets is. Oké, die grond hier is nu al vrij luchtig, maar minder ideaal is als je dat doet op nieuwe grond die hard is aangestampt, dan kan het wel eens moeilijk zijn om die pinnen erin te krijgen. Maar grond die al eens bewerkt is geweest, dat gaat erin als zachte boter. Gewoon schudden, die kluiten vallen en brokkelen uiteen. Voilà, en dat is de ideale manier om ons bodemleven intact te houden en onze rug te sparen.

Man 1
Eigenlijk, de spitvork kunnen wij gebruiken als alternatief voor de woelvork, zeker als het gaat om kleine oppervlaktes, want met zo’n breedte van 50 cm is het niet altijd eenvoudig om op kleine stukjes de grond om te keren. Als we met de woelvork de grond gewoon losmaken en schudden, dan hebben we hetzelfde effect maar dan wel op een veel kleinere breedte dan de woelvork. In principe kunnen we hier ook weer bodemstructuurverbeterend werken door de grond niet om te keren maar gewoon los te maken. Het is zelfs voldoende van de gaten die je maakt met die pinnen, dan heb je sowieso al lucht die tot 30 cm in de grond gaat doordringen, dat doen we trouwens bij gras, de pinnen in de grond, een keer bewegen, en de gaten die je overlaat, laten lucht door, zodat de wortels kunnen ademen. Maar hier gaan we de grond wel een klein beetje los maken, je hoeft die niet per se om te keren, gewoon losmaken en dat is beter voor de grond en voor de bodemstructuur.

Man 1
Goed, dus onze grond is nu bewerkt, maar is nog vrij ruw en die gaan we nu verkleinen met de handfrees. We hebben natuuurlijk ook mechanische frezen, op een motor of elektrisch, dit is nu een kleine handfrees, dus voor een kleine tuin voldoet dat. Eigenlijk gaan we de aardkluiten met die stervormige pinnen vermalen en tevens is dit nog een schoffel die de grond effen maakt en eventueel achtergebleven onkruid en gaat wegnemen.

Man 1
En dan uiteraard de raak, daarmee gaan we de grond mooi effen maken, dus de laatste aardkluiten gaan verkruimelen en dan is de grond klaar om te zaaien of te planten. Hiermee gaan we ook de laatste steentjes, kluiten of onkruidjes bij elkaar kunnen brengen zodanig dat onze grond volledig zuiver is, effen en fijn.

Man 1
We hebben gezaaid en geplant, onze plantjes zijn aan het groeien, maar natuurlijk onze onkruiden ook. Dus die moeten we verwijderen; maar nu kunnen we geen grof materiaal meer gebruiken. Vandaar hebben we ons klein handgereedschap. Dit is een klein schoffeltje waarmee je onkruiden tussen je plantjes kan verwijderen, achteraf, als die onkruiden verwijderd zijn, kan je de grond losmaken met een kleine drietand.

Man 1
Het schopje kunnen we gebruiken, of de bollenplanter, om bloembollen te zetten, of kleien potplantjes uiit te planten. Zijn dat grotere gaten dan gebruiken we het schopje. Beide kunnen gebruikt worden, naargelang de situatie. Dit is de bollenplanter, je boort daarmee een gat in de grond, je draait er even mee, en om de aardkluit te verwijderen moet je er maar gewoon op duwen, dan gaat die mond open, en valt die kluit eruit.

Man 1
Hier zie je tevens de diepte; 5 cm, 10 cm; dus afhankelijk van de bloembollen die je plant zie je op de verpakking hoe diep ze moeten zitten. Is ons plantgat nu niet groot genoeg met de bollenplanter, kunnen we ons schepje gebruiken en gaan we dat gewoon een beetje meer uitgraven. Eigenlijk met dat schopje heb je die bollenplanter niet meer nodig, en kan je een plantgat maken naargelang de grootte van de wortelkluit van de plant.

Man 1
Dan heb je voor zij die graag prei planten, ja, je kan dat natuurlijk manueel gaatje per gaatje doen, maar meestal om prei te planten […] het meest nuttige aan de preiplant is het witte gedeelte, hetgeen dat onder de grond zit, dus meestal, ik maak eerst een gleuf, een brede gleuf en op die manier gaan we sowieso ons prei al ietsje dieper planten. De bedoeling is van zoveel mogelijk wit te hebben. Het is het wit van de prei dat het lekkerst is. Hoe groter de lange witte stengel, hoe meer rendement dat we hebben. Als je al die gaatjes manueel stap voor stap moet maken, terwijl nu heb je er 5 in één keer, zie je? En die zijn allemaal mooi op lijn, je zet je voet daarop, een keer heen en weer bewegen, voila, en zo kan je verder en hebben we in drie bewegingen al 15 plantgaten.

Man 1
Wat we nu gaan doen met die preiplantjes, ze zijn nu net uit de grond gehaald, maar die wortels zijn te lang, dus die gaan we een beetje bijknippen, dus nu spelen we haarknipper en gaan we de overtollige worteltjes wegsnijden. Een voordeel daarvan is dat die plant nu nieuwe wortels gaat aanmaken, waardoor die plant er op termijn sterker zal uitkomen. Bovendien hier vanboven, dat hoeft nu echt niet, maar als het zonnig weer is natuurlijk ga je daarmee de preivlieg aantrekken omdat je door te knippen de geurstoffen van de prei vrijmaakt, maar nu is het herfst dus die parasieten zijn er niet meer. Het is te laat in het jaar. Voor het plantgemak dus de wortels inkorten waardoor ze nieuwe wortels zullen bijmaken en het bovenste loof wat bijknippen. Het enige wat we nu nog moeten doen, is onze plantjes in de plantgaten steken. Je ziet dat ze al tot hier in de aarde zitten, dus dat stuk wordt al volledig wit, en hoe dieper dat ze zitten, hoe meer preiwit dat we zullen hebben, hetgeen ons het meest interesseert. Het groen is van minder belang, het is vooral het wit dat we gebruiken in de keuken. Nu, als we klaar zijn, gaan we die putjes niet dichtmaken, we gaan we gewoon met de gieter water geven, zodanig dat een modderig papje die wortel zal omringen en verder moeten we daar niets aan doen want door de regenval zal die grond automatisch dichttrekken. Ondertussen gaat die prei wortel trekken, en als ze groot genoeg is, dan gaan we gewoon die aanberming dicht leggen. En dan gaan we nog een stuk extra wit hebben, want de aarde zal dan tot hier komen. en dan hebben we weeral 5 cm gewonnen. Dan hebben we lange, mooie witte preitjes.

Man 1
Ik ga nu een gieter halen, voila, nu zijn die plantgaten mooi volgegoten met water, dus er gaat een modderig papje vormen rond de wortel, en onze planten kunnen beginnen groeien. Voorlopig houden we het daarbij, eens die planten ingeworteld zijn en beginnen groeien, dan kunnen we de berm die tussen de rijen staat met onze drietand effen trekken en dan hebben we weeral 5 cm gewonnen en op die manier gaan we op het einde van het seizoen – hier is dat al gebeurd – hier zit bijna 20 cm preistengel onder de grond, dus dat gaan hele mooie, lekkere preitjes worden.

Man 1
Voilà, en dan, als we tussen de rijen willen schoffelen, 30 cm tussen de rij, dat is ideaal om deze schoffel te gebruiken, dus daarmee kunnen we de onkruiden eigenlijk mee afkappen … en als die verwijderd zijn, kunnen we ook weer lucht in de grond brengen met onze drietand. Die heeft hier een verbreding zodanig dat de grond mooi opengetrokken wordt, en dat de zuurstof aan de planten kan.

Man 1
Nu, als we klaar zijn met onze grondwerken, dan moeten we alleen nog ons gereedschap proper maken. Het voordeel van proper gereedschap is; het zal niet roesten, en het zal lang meegaan, want tuingereedschap, in prinicipe, kan je jaren .. tientallen jaren mee verder doen, maar als je het laat roesten, en het niet verzorgt, jah, dan kan je om de twee jaar nieuw gereedschap gaan kopen, en dat is echt niet de bedoeling. Even proper maken duurt niet lang, gewoon de aarde verwijderen, en laten drogen. Hetzelfde met de spitvork, daar is natuurlijk de aarde, een beetje wegborstelen, zie je, ook weer het voordeel van de composietsteel, die is onderhoudsvrij, buiten het proper maken, heb je daar totaal geen werk aan. Ki!jk, en je ziet nu die aarde, dat is mesengrond, dat is een mengeling van zand en klei, maar je ziet, die kleeft, hé. Het is nu wel vrij regenachtig, dus als het droog is, is die grond beenhard, en als het nat is, kleeft die. Vandaar dat een spitvork in deze grond ideaal is en veel minder arbeid vraagt om te onderhouden. Ik zeg het, het is maar 5 minuutjes werk, maar het gaat de levensduur van je tuingereedschap aanzienlijk verlengen. En serieus verlengen, hé, want normaal gezien, eens dat je geïnstalleerd bent, ben je goed voor de rest van je carrière als tuinman. Doe je dat niet, dan mag je om de twee jaar nieuw gereedschap kopen. Zie je, zo goed als nieuw!

Man 1
Hier hebben we onze houten steel, in tegenstelling tot composietmateriaal, heb je hier wel wat onderhoud aan. Voor we hem hier gaan behandelen met gekookte lijnzaadolie, lijnzaadolie heeft het voordeel om hout zacht te maken, in tegenstelling tot vernis, waar je hout veel ruwer is, en op termijn blaren op je handen van kan krijgen, met lijnzaadolie is je hout zo zacht, fluweelzacht, dat die eigenlijk heel plezant in de hand is. Wat ik hier nu doe, is de braampjes verwijderen, met een beetje staalwol, zodanig dat onze steel al niet meer ruw is. Voilà, meer moet dat niet zijn. Je voelt al direct dat die een stuk gladder is, en wat we daarna gaan doen, dat is onze gekookte lijnzaadolie, meestal doe ik daar zo een geutje op, voila, en kunnen we dat openwrijven over de steel, dus we gaan ons hout verzadigen met die lijnzaadolie waardoor het hout ten eerste beschermd is tegen schimmels, en bovendien het hout fluweelzacht is, en gevoed wordt, hé. Hout is een levende materie, en moet gevoed worden. Kijk, en op die manier gaat de steel even lang meegaan als die composietsteel,maar er is meer werk aan, voila. En we kunnen ons gereedschap nu rustig wegbergen tot in de lente als we terug mogen beginnen met onze tuin aan te leggen, te zaaien en te planten. Nog enkele maanden geduld, nu gaan we efkes in winterslaap.

Basisgereedschap voor de tuin

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal