Vandaag strijken we onze vleugels neer in de Leiestreek, waar chef Broes van ‘t Vijfde Seizoen in Aalter, en diens kompaan Heikki Verdurme, ons begeleiden bij een bezoek aan de bioplukboer.

Man 1
Voilà, we gaan Bart hier even zoeken. Hij zal hier wel ergens aan het plukken zijn normaal. Euh. Frambozen zijn schoon rijp dus ik denk dat hij hier wel ergens te vinden zal zijn.

Man 1
Aha, daar zit hij.

Man 3
Hé, de toeristen!

Man 1
Aan het werk, of wat ?

Man 2
Een dagje op het veld.

Man 3
Dag Bruce

Man 1
Dat is Heiki

Man 2
Ik ben Heiki, aangenaam.

Man 3
Dag Heiki

Man 1
Eigenlijk komen we eens kijken naar wat je hier allemaal doet.

Man 3
Wat we vooral doen, of waar we naar geëvolueerd zijn, want initieel zijn we gestart met hetgeen dat achter je staat. We hebben eigenlijk eerst euh geprobeerd een grootschalig project op te starten met blauwe bessen, en wilden die aan de F1 vooral, de supermarktketens, verkopen.

Man 3
Het was heel moeilijk om die volumes kwijt te geraken. Per toeval zijn we vijftien jaar geleden in een concept gerold euhm van zelfpluk. De klanten mochten zelf de blauwe bessen komen plukken, en dat was zo’n succes dat we dachten als de klanten dat wensen dat zelf te willen doen, dat we niet meer moeten gaan leuren met onze bessen, dat we gewoon een winkeltje van fruit gaan aanbieden. Dat is uit de hand gelopen, want er staat hier ondertussen 10 hectare kleinfruit, en we hebben alles, behalve aardbeien.

Man 2
Dat is allemaal zelfpluk?

Man 3
Euh, vijfenzeventig procent is zelfpluk geworden. Ja, dat is zo geëvolueerd.

Man 2
En voornamelijk nog altijd de euhm blauwe bes?

Man 3
Euh, bijna tachtig procent van onze omzet euh draait op blauwe bes en framboos. Dat zijn de twee toppers, maar we bieden wel alles aan: we hebben ook euh taibes, loganbes, boysenbes, Japanse wijnbes, kiwibes, euh, alle mogelijke aalbessen in wit, rood, roze, de zwarte – de cassis dus – euh we hebben eigenlijk zo goed als alles, op aardbeien na.

Man 2
Is alles gelijktijdig klaar ongeveer. Zoals nu, de blauwe bessen beginnen er door te komen, de frambozen staan klaar.

Man 3
Ja, maar dit is maar één variëteit van de zes, zeven variëteiten die we hebben en dat hebben we eigenlijk met alles gedaan. Ook met de aalbessen. Dus, we hebben eigenlijk acht verschillende variëteiten aalbessen staan. En we beginnen vanaf eind juni met een aanbod van rode aalbes, en tot half september.

Man 3
Het voordeel is dat de klant rode bessen wil, maar ze weten niet wat ze op dat moment aan het plukken zijn. En daar hebben we op gefocust, want wij zijn minimum drie maand open op een jaar. Juli, augustus tot en met eind september zijn we sowieso open en is er een permanent aanbod.

Man 3
Nu, je ziet ook het verschil in afrijping. Je hebt hier al drie verschillende fases. Die moeten dus, nu dat ze net blauw zijn – want dit is nog maar net blauw –, nu pas gaan ze nog 20, 25 procent van het gewicht nemen.

Man 2
Ik herinner mij van vroeger, dat als je blauwe bessen ging gaan plukken in het wild dat die – als je dat opat dat die echt blauw waren.

Man 3
Ja, maar dit zijn geen wilde, hé.

Man 2
Oké

Man 3
Dit is vaccinium corymbosum, dat is een veredelde Amerikaanse blauwe bes. Waar jij van spreekt is een vaccinum Myrtillus en dat is een bosbes.

Man 2
Wat doen jullie met de overschotten? Ik kan me voorstellen dat niet elke bes geplukt wordt? Dat jullie zelf ook met een…

Man 3
Ja, als het seizoen vroeg start, zoals vorig jaar, vorig jaar waren we al rond zes juli al bezig met de pluk. En dan zetten wij weg in diepvries en wordt een groot deel verwerkt in confituren, siropen, en in sappen. En dat is een trend die heel sterk aan het groeien is.

Man 2
Ja, ja. Dus je hebt eigenlijk niets aan verlies?

Man 3
Wij hebben bijna zo goed als nul komma nul verlies.

Man 2
Zeg, en hoe lang duurt het voor je zo’n struik bekomt?

Man 3
Deze staan hier nu twintig jaar.

Man 1
Maar na een tijdje is je struik op, of niet? Zoals bij een kerselaar, na een twintig jaar heeft die minder schone vruchten, of is dat quatsch?

Man 3
Nee, niet bij blauwe bes.

Man 1
Niet bij blauwe bes, oké

Man 3
Niet bij blauwe bessen. Dat is het mooie aan blauwe bessen. Een keer dat je die investering gedaan hebt. Dat is een keidure investering voor de opstart. Maar een keer dat ze er staat en ze komt tot volle wasdom, zoals dit, dan moet je het zelf al gaan verknoeien als boer om dit te verliezen.

Man 1
Komen er grote machines aan te pas?

Man 3
Klepelmaaier.

Man 1
Maar het is niet omdat het bio is, dat je niet meer met gemotoriseerd machinepark erdoor mag?

Man 3
Neen, het zou leuk zijn maar zover zitten we niet. Wat we wel al gedaan hebben, is al ons snoeimateriaal, dat is elektrisch. We werken dus met snoei- euh snoeisystemen op batterij.

Man 2
Vergt dat veel onderhoud?

Man 3
Euhm...Ja, en neen. Neen, zoals het er nu bij staat, ik bedoel, we geven bijna geen bemesting. Bijna geen. Als we bemesting geven is het compost of houtsnippers of om de drie, vier jaar pas een klein beetje stalmest van een collega-landbouwer. Euh, potstalmest van de koeien. Wat wel onderhoud vraagt is het snoeiwerk.

Man 2
Ja

Man 3
Alle struiken die bij ons staan, worden elk jaar opnieuw gesnoeid. En er staan er behoorlijk wat.

Man 2
Kunnen we nog eens verder op het domein kijken wat er allemaal te zien is?

Man 3
Tuurlijk, gaan we naar het grootste gedeelte van de pluktuin? Volg mij.

Man 2
Yes

Man 1
Super!

Man 3
Follow me.

Man 3
We zijn aan het evolueren naar diversiteit. Nu zijn we volle bak, volop bezig met een voedselbos aan te leggen.

Man 2
Wat is een voedselbos?

Man 3
Een voedselbos is eigenlijk een bos waarbij alles eetbaar is, maar dan letterlijk alles. In theorie zijn er negen lagen, maar wij spreken eigenlijk van een topkruin, dan spreken we over de walnoot – dan spreken we over tamme kastanje – dan spreken we over beuk, over eik, dan gaan we naar beneden. Dan zitten we met hoogstammen, appels en euh peren bijvoorbeeld. Dan ga je nog lager naar halfstammen, struiken, struiken zoals we ze hier nu kweken, en wij missen een beetje die toplaag. Dan ga je nog lager, dan zit je met de euh, de kruipers. Dan zit je met aardbeien. Dan heb je nog een keer de wortels, dan heb je rapen, en kan je zelfs met meloenen verder, met pompoenen werken,

Man 2
Oké

Man 3
en dan heb je nog eentje die altijd vergeten wordt: de paddestoelen. Want je zit altijd met een onderlaag, zeker als je je mulchlaag niet kapotbreekt, dan zit je altijd met een onderlaag. Van het moment dat het regent, zie je die paddestoelen hier uit de grond springen.

Man 1
Is dat de toekomst van de landbouw, denk je? Diversiteit of..

Man 3
Toekomst niet, maar ik denk wel dat we daar meer naar toe moeten gaan, ja. Ik denk het wel.

Man 1
Op safe. Ja

Man 2
Betekend dat dat jullie het euh voedselbos, dat jullie die gewoon gaat inplanten tussen verschillende percelen? Om die zo ook euh met elkaar in verbinding euh te zetten?

Man 3
Ja, wij zijn nu aan het kijken of we hier en daar een paar rijen kunnen weglaten, want we hebben eigenlijk heel intensief de rijen geplant op drie meter afstand, en we zijn nu aan het kijken of we hier en daar een paar rijen van tussen kunnen halen. Zodat we een soort van bosstrook,

Man 2
Ja

Man 3
het is nog altijd aangelegd natuurlijjk, en in verschillende hoogtes kunnen werken, zodanig dat we nog meer nuttigen en diversiteiten kunnen aanbrengen.

Man 2
Afhankelijk van de grond die er is?

Man 3
Ja, vooral de grond. Grond is de basis. Ik heb in het begin de stommiteit gedaan van blauwe bessen te planten, daar waar ze het normaal gezien niet doen, zijnde hier in Oesselgem, die groeien in Limburg; natuurlijke, zure bodem, met name veengrond. Ik heb geprobeerd de natuur naar mijn hand te zetten, maar daar loop ik nu tegen de muur. Nu werk ik alleen maar met streekeigen planten die het doen in dit type bodem.

Man 1
Dus divers, bedacht en duurzaam, dat is een beetje het domein.

Man 3
Ja.

Man 1
Kort maar samengevat

Man 3
Ja

Man 2
Waarom zijn die bomen tot op euhm anderhalve meter wit geverfd?

Man 3
Ah, er zijn drie theorieën voor, maar het hangt ervan af wie je ervoor belt. Of je nu naar de Nationale Boomgaardenstichting belt, of een oud opaatje die dat al jaar en dag gedaan heeft, maar eigenlijk komt het erop neer dat als je die bomen wit verft, in het vroege voorjaar, en we hebben een zomers, of voorjaarsweer zoals we nu hebben, dan heb je de zon vanaf vijftien februari. Soms tot vijfentwintig – dertig graden in februari. Dan komt die zon daarop, en die stam begint op te warmen, en die sapstroom komt op gang. Dan krijg je meestal, zoals de laatste drie jaren, ergens begin april – half april, nog een vorst, en al die knopjes die dan uitgelopen zijn, want in februari heb je de sapstroom op gang gebracht, die vriezen allemaal af. Dus je boom vriest letterlijk kapot. Als je die boom nu wit verft, krijg je de reflectie van je zonnestralen, en blijft die boom veel langer in rust, en komt die op een normale manier in bot, in blad en in bloei.

Man 2
Ja

Man 3
Een ander verhaal, of theorie die erover gaat, die kalk zou ongedierte tegenhouden. Nu, ik zie het nut niet om bij walnoten ongedierte weg te houden

Man 2
Ja

Man 3
want er zit er bijna geen in. En ten derde, het is ook mooi. Het heeft z’n charme. Ik denk dat het een deel ook charme was. De koeien- en varkenstallen werden gewit, en ik denk dat ze met de rest van het witsel ook de bomen eu meeschilderden, zo mee met zo wat dat muurtje…

Man 2
Gewoon de bomen mee euhm… dezelfde hoogte.

Man 1
Maar jijzelf schildert ieder jaar je bomen wit ? Nee ?

Man 3
Ja, gewoon voor de lol.

Man 1
Voor de lol

Man 3
En omdat het mooi is.

Man 1
Ja, oké

Man 2
Ja, maar dan in het najaar? Najaar, of winter. Voordat de eerste zon...

Man 3
Nee, dit is in euh dit is in februari gedaan.

Man 1
Ah ja, oké. oké

Man 3
Gewoon gebluste kalk hé.

Man 2
Gebluste kalk, water, verf.

Man 3
That’s it.

Man 3
Rode beskes, ze.

Man 1
Zalig he, zoveel!

Man 3
Dat is één van de variëteiten die momenteel perfect plukklaar is. We hebben zoals daarnet even aangehaald, acht verschillende variëteiten van eind juni rijp, tot bijna half augustus, september pardon, en nu zitten we eigenlijk half juli.

Man 1
Dat hangt trossen dik, hé! Ik zie nu enkel boven de rode bessen netten hangen voor de vogels. Bij de andere is dat niet nodig? Of komen de vogels er niet aan?

Man 3
Euh, dat is eigenlijk een truc. Zolang je rode bessen hebt, en je kan die beschermen tegen vogels, gaan de vogels proberen om bij de rode bessen te geraken. En van de rest blijven ze af.

Man 1
Is het waar?

Man 3
Zwarte bessen worden bijna, zwarte kleur van bessen, worden bijna niet opgegeten door de vogels, en als ze rood blijven zien, gaan ze op een of andere manier toch proberen om bij die rode te kruipen.

Man 1
Ja, want ik vind het raar dat de rest met niets is bedekt.

Man 3
Ik heb collegatelers die bijvoorbeeld grote arealen hebben met blauwe bessen, en rondom het perceel hebben ze gewoon rode bessen geplant zodat de vogels naar de rode bessen vliegen, en dat ze niet in de blauwe zitten te eten.

Man 2
Mmm, die komen dan niet naar frambozen, aanverwanten, niets?

Man 3
Frambozen, voorlopig niet. Nu, ik moet wel zeggen voorlopig, in die zin dat vogels met elkaar communiceren. En als ze dan durven zeggen: «Rij nummer 130 waar die frambozen staan, die zijn lekker», na een dag of twee zijn die opgegeten. Insecten doen die trouwens ook. Euh, we staan hier toevallig bij rode aalbes, in het begin als ik euh net opgestart was. Dus die acht variëteiten van elks één rijtje aangeplant, en één van die variëteiten is met Jonckheer van Tets, eerste blad, eerste bloem, eerste bes, eerste rijp, ook eerste plaag. Blaadje begint te krullen, er zitten daar beestjes op. En dan euh bekeken van wat heb ik? «Oei, een bladluis. Welke?» Uiteindelijk bleek dat deze te zijn, de bloedblaarluis. Ja.

Man 1
Die hebben wij ook thuis

Man 3
De bloedblaarluis. Dat is een gekende, die krult, en dan krijg je zo’n rode glans daar op. De bloedblaarluis

Man 2
Dat zijn die witte?

Man 3
Wel, dat is nu juist het grappige. Ik had dat beestje gevonden en binnenste buiten gedraaid, toen ben ik gaan kijken wat er precies op zit. En jij spreekt over die witte: die witte zijn al dood.

Man 2
Oké.

Man 3
Dat zijn al de mummies. Dan heb je ook nog van die donkerbruine, iets bruinere.

Man 2
Ja

Man 3
Die hebben eigenlijk al een larve van een euhm zweefvlieg… in zich zitten. De zweefvlieg legt met zijn legboor één eitje in de buikholte van zo’n bladluis, en die wordt van binnenuit opgegeten door die larve. Van zodra die larve is volgroeid, scheurt die buik open en de zweefvlieg komt eruit en de bladluis is dood.

Man 2
Hier zit iets groen.

Man 3
En de groene zijn nog de levende. Die moeten we nog de kans geven om te proberen ontsnappen, maar dat zal niet lukken.

Man 1
Kan je dat dan verwijderen? Als je biologisch werkt, kan je daar dan iets tegen doen?

Man 3
Het is een verkeerde opvatting dat bio niets mag.

Man 1
Ja

Man 3
We hebben producten dat we kunnen spuiten. We hebben ook biopyrethrum, bijvoorbeeld, het probleem is dat biopyrethrum net zo dodelijk is voor de bladluis als voor de natuurlijke vijanden. Wat is nu eigenlijk mijn redding geweest? Vier jaar geleden toen we met de pluktuin zijn gestart, is dat ik dom was. Ik wist niet wat dat beestje was, ik wist niet hoe ik het moest bestrijden. Ik liep elke keer tien dagen achter de bal, want ik moest nog een sproeimachine hebben, sproeimiddel bestellen, en na tien dagen heb ik gekeken zoals we nu bezig zijn, en zag ik dat mijn populatie al eigenlijk volledig weg was. Want kijk naar je nieuwe bladeren, die zijn perfect. Die staan allemaal schoon, die zijn volledig doorgegroeid. Zelfs die nieuwe scheuten. Dat gewas staat gezond.

Man 1
Dus eigenlijk mag je eraf blijven. Het gaat vanzelf weg.

Man 3
Ik heb er mogen afblijven omdat ik zodanig divers zat in mijn plantage, dat ik mij kon permitteren om één rijtje even te laten afzien.

Man 2
Op te offeren..

Man 1
Afzien...

Man 3
Ja afzien. Maar uiteindelijk blijkt het niet nefast te zijn voor het fruit. Uiteindelijk ben ik een fruitkweker, en geen schoonheidswedstrijd voor de mooiste struik met de perfecte blaadjes.

Man 1
Ja

Man 3
Maar die blaadjes zorgen er wel voor dat ik voldoende nuttigen heb – oorbeesten, lieveheersbeesten, gaasvliegen, zweefvliegen – zo van die groene waardoor je doorheen de vleugels kunt kijken, al die dingen die hun larves afzetten, die zuigen twee-, driehonderd bladluizen op een dag, die zorgen ervoor, zolang ze hier kunnen blijven zitten, dat gans mijn plantage, van voor tot achteraan, gevrijwaard is gebleven van grote plagen.

Man 2
Zetten jullie Lieverheersbeestjes bij?

Man 3
Nee. Als ik er mocht uitzetten, dan denk ik dat ze bij mijn buurman gaan vliegen.

Man 2
Oké.

Man 3
Ja. Maar ik heb er voldoende. Dat heb ik al kunnen vaststellen.

Man 3
De nuttigen die hierop komen, die van voor tot vanachter eigenlijk gans de plantage gaan afsporen, afspeuren van waar gaan we onze eitjes gaan afzetten waar onze kindjes, onze larves, kunnen opgroeien zodanig dat ze eten hebben. Waar gaan ze hun eitjes afzetten, in een bladsluiskolonie.

Man 2
Ja

Man 3
En zolang ik bladsluiskolonies heb, ga ik mijn nuttigen hier ook kunnen houden.

Man 2
Ja.

Man 3
Ik heb daarom ook houtkanten rondom rond geplaatst. Ik zet ook bloemboorden. Want dit is allemaal uitgebloeid. Voor mijn bestuivers enzoverder. Maar die gasten eten ook, de volwassenen dan, stuifmeel en nectar. Die kunnen dan in mijn bloemenboord terecht.

Man 2
Jah. Ja

Man 3
Dus ik probeer eigenlijk wel die diversiteit aan te houden. Ook met dingen die niet opbrengen. Hoewel ze onrechtstreeks wel opbrengen natuurlijk. Maar rechtstreeks niets.

Man 2
Insectenlandingsplaatsen eigenlijk.

Man 3
Ja. En overlevingsplaatsen.

Man 1
Je merkt dat er hier redelijk wat volk rondloopt om te plukken. Merk je dat mensen bewuster zijn met rechtstreeks lokaal, euhm, korte keten verhaal? Of euh...is dat iets dat groeit? Merk je dat verschil?

Man 3
Ja, toch wel

Man 1
De mensen willen weten wat ze eten, van waar het komt euh..

Man 3
Ze zien het ook hé. Want euh we staan hier nu in het gras en af en toe ze je inderdaad nog wel wat onkruid ertussen te staan. We proberen dat relatief zeer clean te houden. Maar dit is aanvaardbaar clean voor – ook onze klanten.

Man 1
Ja

Man 3
Want ze gaan wel naar een biotuin maar ze willen wel op een propere manier.

Man 2
Proper zijn. Ja. Ja ja.

Man 3
Bio moet niet vuil zijn. Maar dat hoeft niet vuil te zijn. Kijk naar de trossen die er aanhangen. Hetzelfde met onze plantage. Het hoeft niet vuil te zijn maar het moet wel voldoende aanwezig zijn dat die nuttigen kunnen blijven en dat de bodem niet te veel beroerd raakt.

Man 2
Ja

Man 3
En wat bewustzijn betreft ja. Maar ik denk, ik heb de enquête nog niet gedaan. Maar wij zijn dus biologisch van in het begin. Maar ik denk dat 90 procent van onze klanten niet komt voor de biologische reden. Maar dat ze komen voor het aanbod en twee voor de beleving

Man 2
De beleving

Man 1
Ja, dat is.

Man 3
De beleving. Euh, je ziet de verschillen, je ziet het passeren. Iedereen plukt zijn emmertje. De ene is “ah, stekelbessen van bij mémé van vroeger”. “ Ah, rode bessen, die confituur, dat is lang geleden dat ik dat nog gegeten heb”.

Man 1
Goed, maar dat smaakt ook anders als het uit een bakje komt. Een plastiek bakje uit de supermarkt of je hebt het zelf geplukt

Man 3
Tuurlijk

Man 3
Die scheefgegroeide wortel, aangetast door de wortelvlieg vanuit uw hof is veel lekkerder dan die uit de plastiekzak die perfect van de ISPC of andere winkels in aangekocht

Man 1
Ook als is het beleving. Ja, Voila.

Man 1
Ja.

Man 3
Want die wortel uit de grond, die je aan uw broek afgewreven hebt, zelfs met aarde aan, dat is de lekkerste wortel die je ooit gegeten hebt. En ook van uw kinderen. En dat merken wij ook.

Man 1
Ja

Man 3
Het maakt niet uit hoe het er uitziet. Als je die zelf geplukt hebt, die voldoening is enorm.

Man 1
Mm.

Man 2
Merken jullie dat er veel jonge gezinnen uit de stad naar hier komen?

Man 3
Heel veel.

Man 2
Ja

Man 3
Heel veel

Man 2
De grootste populatie? Van bezoekers.

Man 3
Ja, dat is het grootste cliënteel. Jonge gezinnen met kinderen die hier echt willen laten zien van kijk, zo groeien de rode besjes.

Man 2
De basis, ja.

Man 3
Dat komt niet vanuit een fabriek in een doosje, dat groeit aan een struik. Verrassend ze.

BEZOEK AAN EEN BIOPLUKBOER

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal