Vandaag gaan we het hebben over composteren. Nu composteren is eigenlijk een euhm een proces van aerobe bacteriën die het plantmateriaal gaan omzetten naar voedingstoffen voor de grond. Nu er zijn euh eigenlijk vier methodes van composteren. De eerste methode is een hoop aanleggen, een berg, een hoop, geïsoleerd. Het tweede is een compost..bak, zoals hier. Dan heb je het compostvat dat eigenlijk geschikt is voor kleinere tuintjes van minder dan 200 vierkante meter. Want dit is al eerder gemaakt voor grote tuinen omdat dat volume ook veel groter is. En de vierde methode, dat is mulching. Dus waar wij een laagje euh fijn materiaal zoals grasmaaisel op de bodem gaan leggen om te beletten dat die uitdroogt en dus euh dat de vochtigheid van de bodem en de structuur van de bodem behouden blijft.

Nu, wat is compost? Compost is eigenlijk een euhm, een bruin materiaal. Liefst niet zwart, want als het zwart is, dan is het verbrand. Maar een bruin materiaal met de geur van bosgrond. Euh, bevat heel veel voedingstoffen. Gaat de bodem verrijken, verrijken met organisch materiaal. Maar zal er ook voor zorgen dat het bodemleven zoals de pieren, een belangrijke, dat die dus een ideaal medium hebben om in te leven. Dus het bodemleven wordt gestimuleerd. En bovendien bevat euh het alle voedingstoffen die de plant nodig heeft. Want uiteindelijk is compost gemaakt van plantenresten en alle stoffen die de plant nodig heeft, zitten daar in. Dus nu gaan we het even hebben over hoe je die compost gaat maken. Maar eerst en vooral is het nog belangrijk om te zeggen welk type grond je hebt. Eerst en vooral zijn er drie types : zandgrond, leemgrond en kleigrond.

Dit is eigenlijk een mengeling van zand en leem. Nu zandgrond is vrij korrelig, heeft als eigenschap dat het zeer snel opwarmt maar ook snel afkoelt. Dat het in principe vrij poreus is, dus zeer waterdoorlatend euh en eigenlijk vrij arm. Het houdt moeilijk voedingstoffen vast. Wat de compost hier gaat doen is dus die holle ruimtes tussen die zandkorrels gaan vullen met organisch materiaal zodanig dat eigenlijk die zandgrond een betere structuur krijgt en tevens zijn voedingstoffen kan afgeven aan de plant. Leem daarentegen. Iedereen kent de lemen huisjes, dus leem is heel fijn, smeerbaar materiaal. Euh, wat makkelijk dichtslibt maar ook zeer gemakkelijk uitloogt. Dus als er een zware regenval is, zal leemgrond enorm uitlogen. Nu door compost toe te voegen aan leemgrond, ook daar weer ga je die leem gaan binden aan de compostkorrels en ga je dus de bodemstructuur aanzienlijk gaan verbeteren. Wat kleigrond betreft. Kleigrond is dus zeer vaste grond, die heel moeilijk opwarmt in de lente. Dus euh, blijft heel lang kil dus moet je heel lang wachten tegen dat de zon dat opgewarmd heeft. Maar kleigrond euh is eigenlijk slecht waterdoorlatend. Waardoor het ook zo zwaar is en compact is. Slibt ook heel gemakkelijk dicht en de compost zal hier ook weer die kleideeltjes luchtiger maken. Dus gaat tussen die kleidelen luchtig materiaal brengen waardoor de structuur van uw grond dus…in die gevallen zal de compost zorgen voor eerst en vooral een betere structuur van de grond los van de voedingswaarde uiteraard voor de plant.

Goed, nu gaan we onze oude compost verwijderen uit de bak. Eventjes opschuiven. Voila. En wat gaan we doen? We gaan dat bovenste deel loswrikken. Voila.

Dus hier zien we dus die compost. Er zitten daar natuurlijk nog altijd deeltjes bij die nog niet volledig verteerd zijn. Als je fijne compost wil, neem dan een zeef. Dat mag euh gewoon een handgemaakte zeef zijn, die is nu versleten uiteraard, maar met euh een fijnmazige ijzerdraad en daar kan je dus de compost mee filteren zodanig dat die, dat die houtblokjes verwijderd zijn. En die kan je dan opnieuw gaan composteren bij de volgende composthoop. Maar in principe is deze grond, is deze compost nu klaar voor gebruik. Je ziet, dat is bruin materiaal. Dat is echt het zwarte goud, noemen ze dat. Of het bruine goud, zoals je het noemen wil.

Zie je. Dus in principe mag eigenlijk ook – die houtdeeltjes mogen mee verwerkt worden want die zullen in de grond zelf nog verder degenereren. En wat we nu gaan doen dat is die plaat er volledig uitnemen en de inhoud… Nu, belangrijk is dat we die gaatjes terug vrij maken. Want uiteindelijk, composteren is een aeroob proces en dat wil zeggen dat de lucht, dat de zuurstof ervoor zorgt dat de bacteriën die zorgen voor het composteringseffect, dat die, dat die zuurstof krijgen.

Dit kunnen we missen als kiespijn hé. Slakken gaan zich bij voorkeur nestelen op donkere vochtige plaatsen. We gaan ze niet dood doen, want die hebben ook een nut. Die zijn voedsel voor de vogels en voor de egels bijvoorbeeld. Die voeden zich met slakken. Maar in onze tuin, kunnen we ze missen als kiespijn hé. Want slakken kunnen enorm veel schade berokkenen, zeker bij het jonge plantmateriaal. Dus wat we nu gaan doen, dat is over de draad van de tuin. En de rest is voor de vogels. Voila, dus we gaan nu zorgen dat die gaten mooi vrijgemaakt zijn, zodat de lucht hier door kan. Die slakken zitten niet bij de buurman hé. Daar is de gracht. Dit is de grens van ons volkstuinpark. Dus daar kunnen ze geen kwaad. Want het zou niet solidair zijn om de buurman op te zadelen met de slakken hé.

Voila. Zo is onze bodem terug proper. Alle gaatjes ontstopt. Ja, als daar nu eentje overblijft dan is dat geen ramp.

Dus euh, de onderkant. Bij voorkeur gebruiken we stenen. Hier ligt nu een houten palet onder. Die houten palet zal natuurlijk ontbinden hé. Maar dat is geen ramp. Maar ideaal is om onder je compostvat, om daar stenen te leggen. Daar kan de lucht gemakkelijk aan en dat is dus heel belangrijk. En ook, dat moet een vlak, een vlak oppervlak zijn want anders dan gaat die plastieken bodem, dan gaat die vervormen. Kijk, dus die gaan we nu terug plaatsen en we zetten daar ons vat boven op.

Nu gaan we ons vat vullen. Euh, normaal gezien, een composthoop bestaat uit drie compartimenten. Dus het eerste compartiment, of jah, nu is dat een vat. En dan heb je nog een tweede vat en liefst nog een derde vat nodig. Dus er zijn drie etappes. Als het eerste vat gevuld is met materiaal en het begint te composteren, dan kan je het overscheppen want je hebt lucht nodig. Dus die luchtigheid kan je bekomen door met een speciaal stukje gereedschap regelmatig te beluchten maar ook door de hoop over te plaatsen naar een volgende compartiment zodanig dat het eerste terug kan gevuld worden met wachtmateriaal. Een wachthoop wat is dat?

Er zijn twee zaken: bruin materiaal en groen materiaal. Het bruin materiaal dat is het ruwe materiaal. Dus euh twijgjes van het snoeisel van hagen en dus, zoals dat hier ligt. En dan heb je het fijne materiaal dat is euh grasmaaisel, stro, dat zijn rauwe groentenresten. Maar ook belangrijk om te weten, wat hoort er niet thuis in een composthoop. Gekookte groenteresten bijvoorbeeld, dat kan niet. Brood. Niet doen. De pellen van citrusvuchten, ook niet ideaal. Tuurlijk in kleine hoeveelheden oké, maar liever niet. De vochtigheid van uw composthoop is ook belangrijk. Want eigenlijk, de vochtigheidsgraad moet overeenkomen met een uitgeknepen spons. Dus niet te nat en niet te droog. Als uw composthoop te droog is dan krijg je schimmelvorming, is hij te nat, dan gaat hij stinken. Hij moet eigenlijk ruiken naar, naar boslucht. Hij mag niet..Eigenlijk is dat dan een rottingsproces. Dat zijn eigenlijk slechte bacteriën en die kunnen we missen als kiespijn.

Dus een mooi voorbeeld van bruin materiaal, van grof materiaal, dat zijn twijgjes – dat is nu een lugusterumhaag – dus twijgjes van een lugusterum. Dat is eigenlijk ideaal als bodemlaag van uw compost omdat, omdat dat heel luchtdoorlatend is en dat is altijd… De regel is dat je altijd start met een bodemlaag van grof materiaal dat dus de lucht en de zuurstof gemakkelijk doorlaat. Voila.

Voila, dus ons haagsnoeisel gaan we nu mooi verdelen over de bodem van ons compostvat.

Het eerst wat we gaan doen natuurlijk hier, is die takjes een beetje mooi verdelen want we gaan werken met laagjes. Een laagje grof materiaal en een laagje fijn materiaal. Voila, onze fond is gelegd. Dus nu gaan we eventjes naar onze wachthoop. Ik zal die hier laten. Dus dit is hooi en gras en ander fijn materiaal. Opletten met gras. Je mag, je mag gras gebruiken maar niet in overdrijven. Waarom? Omdat gras te neiging heeft om euh dicht te smeren. Hé, dus, dan ga je eigenlijk een broeierige – als je een grashoop ziet liggen, die begint te gisten, die wordt warm en euh die sluit de lucht af. Die gaat eigenlijk beginnen rotten. Natuurlijk, kijk, in dit geval gaan we dat gras mengelen met hooi en dan is dat wat anders. Dat is een ideale..Voila, we hebben hier weer een laagje aangelegd met fijn materiaal. Nog een beetje. Voila. En dan gaan we weer een laagje van ons bruin materiaal halen.

Ook dit is bruin materiaal. Zie je. Dus dat zijn eigenlijk stengels van zonnebloemen. Kijk. En dan kijk euh bladeren van bomen en zo. Eigenlijk is dit het resultaat van het opkuisen van de tuin na de winter. Want sommige mensen, die gaan al het groen verwijderen bij het begin van de winter zodanig dat de grond kaal is. Dit is verkeerd. Want dan gaan je uw grond openstellen aan erosie en aan de koude temperaturen dus hoe meer hij bedekt is, hoe beter.

Nu, te grote stukken kunnen we met de snoeischaar een beetje verkleinen hé. En ook belangrijk is dat er geen aarde in de composthoop gaat, of toch zo weinig mogelijk hé. Dus als je onkruid wiedt, zorg dan dat de aarde er zo veel mogelijk af is.

Ik ga mijn snoeischaar nog eens pakken. Voila, dus wat we nu gaan doen is die grote stukken wat verkleinen. Want anders gaat dat veel te lang duren eer dat materiaal omgezet is. Nu, dat zal wel gebeuren hé. Maar dat duurt dan veel langer. En van daar dat we toch beter de boel een beetje van meet af aan al een klein beetje verkleinen.

Voila, We hebben nu een laag grof materiaal die we terug gaan afwisselen met een laag fijn materiaal. En het is ook beter van die, van dat vat, zoveel mogelijk in één keer te vullen. Want euhm bij het composteringsproces ontstaat er warmte. Die temperatuur kan tot 60 graden stijgen. Dat is noodzakelijk om goede compostvorming te krijgen. En euhm het beste is natuurlijk als je dat vat volledig gevuld hebt en dan euh indien nodig een beetje bevochtigd, maar niet te veel. Hier kan het overtollige vocht makkelijk weg langs de gaten in de bodem. Hé, op die manier heb je een voldoende massa om die temperatuur te kunnen laten stijgen. Ja, we gaan nog een beetje fijn materiaal bij doen.

Heel belangrijk bij het aanleggen van een composthoop is dat je geen ziek materiaal. Ziek materiaal, dat kan bijvoorbeeld zijn aardappelen waar de aardappelplaag opgezeten heeft. Euh, maar ook euh insecten hé. Neem nu bijvoorbeeld bij spruiten. Bij spruitkool heb je de witte vlieg, die witte vlieg zorgt ervoor dat er onder uw blad een grijze, een grijze smurrie ontstaat door de suikers die ze afschijten -scheiden waarop bladluizen dan afkomen. Euhm, nu dat gaan we zeker en vast niet in de composthoop doen want dan ga je zorgen dat de ziekten en plagen zich verder gaan verspreiden in de tuin. Alleen proper, zuiver materiaal.

Voila, we hebben een laagje grof en nu terug een laagje fijn. Zie je, kijk, dat zijn nu spruitjes die ik gekuist heb. Dus dat is eigenlijk allemaal prachtig fijn materiaal. Zie je. Nog wat gras ertussen. Ook opletten met onkruiden hé. Dus euh, er zijn bepaalde onkruidsoorten die zo hardnekkig zijn dat je ze liever niet in de composthoop hebt, want dan heb je eigenlijk een dik probleem. Dat is natuurlijk zo logisch als het maar kan zijn hé. Voila. Wel, we kunnen nu – dit is een mengeling van fijn en grof, dus dat kunnen we er allemaal inkappen. En onze, ons vat is nu bijna gevuld. Ja. Nu heb ik u gesproken over een tooltje. Dit is een composthaak. Dus we hebben laagjes grof materiaal, fijn materiaal, groen materiaal, bruin materiaal. Euh, het is belangrijk dat tijdens het composteringsproces, dat we die hoop regelmatig beluchten. En dat doe je met die haak. Dus, je steekt die haak in de hoop en je draait 90 graden en je trekt er hem weer uit. Dus dit is geen roerstok hé. Dat is niet bedoelt om de compost door elkaar te roeren. Dat is enkel bedoelt om de composthoop te beluchten. Dus die weerhaken zorgen ervoor dat het grof en het fijn materiaal nu mooi met elkaar gemengeld worden.

De regel is dat de compost niet te nat mag zijn. Ideaal is dus de vochtigheidsgraad van een uitgeknepen spons. Dus euh hier is dat vrij droog dus we gaan een beetje water toevoegen. Voila. Dat hoef niet te veel te zijn. Nu, al het te veel aan water zal er onderaan uit lopen. Maar houdt er rekening mee, als dat water naar beneden komt, dan zitten er daar voedingstoffen in. Dus je gaat eigenlijk je compost gaan verarmen omdat euh de voedingssappen die er in zitten uitgeloogd worden. Dus net voldoende vocht om die, om het composteringsproces op gang te krijgen. Dus om die aerobe bacteriën het ideale milieu te geven qua vochtigheid en qua warmte om euh het composteringsproces te starten.

Goed, dus nu is onze compostbak gestart. Euh, we mogen rekenen op toch euh een maand à twee maand dat die verder kan composteren. Euh, en dan gaan we die verplaatsen. Gaan we die overbrengen naar een nieuw vat. Euh zodanig dat er dus terug lucht in de euh– want door het composteren natuurlijk, verkleint het volume en verdicht waardoor er minder zuurstof aan kan. Dus door die te scheppen naar een ander vat gaan we er terug lucht in brengen en kan dat composteringsproces verder gaan. Onze eerste bak is terug leeg en dan starten we met een nieuwe lading. Reken er op dat je een compost - een compost van start tot eindproduct, mag je toch reken op minstens zes maand. Dus dat is toch vrij aanzienlijk. We hebben het in het begin, in een vorige uitzending al eens gehad over Bokashi. Dat is een ander proces. Dat is een fermenteringsproces en daar kan je dus veel vlugger beroep doen – dat duurt dan maar laat ons zeggen vier tot zes weken vooraleer je je product terug in de bodem kan brengen. Natuurlijk fermenteren en composteren zijn twee natuurlijk processen. In de natuur is het zo dat dus in een zuurstofrijk milieu, dat de zuurstofminnende bacteriën hun werk gaan doen en de anaerobe gaan in winterslaap, die gaan in slaapmodus. Zit je in een anaeroob milieu, dus zonder zuurstof, dan gaan die anaerobe bacteriën hun werk doen en de zuurstofminnende sterven niet, maar die gaan in slaapmodus. Dus in de natuur is het zo dat de bacteriën zich aanpassen aan de omstandigheden. Nu, wij willen composteren dus wij hebben behoefte aan een zuurstofrijk milieu. Dan moeten we er ook voor zorgen dat we regelmatig onze composthoop verluchten. Hetzij door er met de haak in te gaan, hetzij door het te verplaatsen naar een ander vat.

Hier hebben we nu onze compost van euh vorig jaar, die klaar is. Op dit perceel komen de bladgroenten. Bladgroenten, dus als we over wisselteelt spreken dan hebben we de bladgroenten, dan de wortelgewassen en de vlinderbloemigen. Euh, de bladgroenten hebben veel stikstof nodig. Dus we gaan altijd euh compost gooien op het perceel waar we de bladgroenten gaan zetten. Dat zijn, dat is sla, dat zijn kolen, dat is selder. Al die gewassen hebben veel stikstof nodig. Dus wat we gaan doen, dat is, dat is. Kijk die compost is vrij kruimelig nu, we gaan die gewoon verdelen op het perceel.

Dus wat hier in zit, is in principe voldoende. Er hoeft eigenlijk niet bij bemest te worden. Een goede compost heeft alle elementen die een plant nodig heeft. Dat is eigenlijk euhm een beetje tegen de commerce, maar als je er in slaagt een goede compost te maken, dan heb je geen behoefte aan euh extra bemesting. Daar zit alles in. Voor compost kan je natuurlijk ook stalmest mengen, samen met andere zaken. We hebben hier nu euh een champignonboer die champost brengt. Dus dat is het, het afgewerkt product na de champignonteelt. Daar zit paardenmest in, daar zit kalk in. Dat zijn allemaal organische producten die perfect geschikt zijn om te verwerken in de composthoop en die ook rijker maken. Want hou er rekening mee, de kwaliteit van uw compost hangt af van de kwaliteit van uw basismateriaal dat je er in steekt. En euh, op die manier kunnen we dus gratis tuinieren, gratis bemesten. En hebben we een mooie, gezonde tuin. Het bodemleven wordt geactiveerd en de planten kunnen genieten van een rijke voedselbron.

Leer composteren

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal